125 voorbeelden van gedrag van een narcist

‘Alle vrouwen zeggen dat hun ex-partner een narcist is’. Dat hoor ik zo vaak. Dat het gebruikt wordt als stok om mee te slaan of om zichzelf achter te verschuilen. Zo worden slachtoffers direct al monddood gemaakt. Maar wat als de (ex-)partner wel degelijk gedrag van een narcist laat zien en de ander daarmee beschadigd? Diagnose of niet.

De diagnose Narcistische Persoonlijkheidsstoornis (NPS) wordt niet vaak vastgesteld. Niet omdat het niet waar is, maar omdat de narcist zelf gelooft in het zelfgeschapen ideaalbeeld en niet in kan zien dat hij of zij hulp nodig heeft. Daarnaast durft hij of zij het niet aan zich open te stellen in een hulptraject uit angst voor de pijn en onzekerheid die dat met zich meebrengt. Die juist de reden zijn van het ontstaan van de stoornis, uit bescherming.

Diagnose of niet?

Bij de vrouwen en mannen die ik spreek in mijn praktijk gaat het helemaal niet om het stellen van de diagnose, het plakken van een etiket of een stok te hebben om mee te slaan. Ze willen zich beschermen tegenover het gedrag dat een narcist laat zien, gedrag dat passend is bij de stoornis. Zo willen voorkomen ze dat ze er nog meer door beschadigd raken.

Daarom is het ook zo belangrijk om het gedrag van een narcist te herkennen. Dit helpt je om adequaat te reageren. Hieronder tref je 125 voorbeelden aan vanuit literatuur en studies van de NPS én vanuit mijn praktijk.

Het gedrag van de narcist. Hij/zij:

  1. Is aardig, liefdevol, attent, behulpzaam.
  2. Hoort je uit en past zich helemaal aan bij wat jij leuk (niet) vindt, nodig hebt etc.
  3. Laat je voelen dat je de meeste fantastische persoon op aarde bent.
  4. Overlaad je met liefdesverklaringen.
  5. Roemt je om je uiterlijk, je baan, je prestaties etc.
  6. Praat heel snel over houden van, samenwonen, trouwen, kinderen krijgen.
  7. Is prima gezelschap zolang je in zijn of haar spoor meeloopt.
  8. Vertoont afstotend gedrag als je minder aandacht geeft en/of grenzen trekt.
  9. Speelt in op je liefde en schuldgevoel door zich kwetsbaar op te stellen, veel te huilen.
  10. Zegt dat hij of zij alles doet wat hij naar je doet uit liefde.
  11. Uit kritiek, maar zegt kort daarna het tegenovergestelde met ‘Ik meende het niet op die manier’.
  12. Haalt je uiterlijk, je baan, je prestaties etc. onderuit.
  13. Speelt in op je verleden, gebruikt het tegen je.
  14. Verwart door alles te verdraaien.
  15. Toont egoïstisch gedrag.
  16. Is naar buiten toe de aardige, gevierde, leuke man of juist heel bescheiden, zelfs angstig. Is de charmante, behulpzame, lieve vrouw of gedraagt zich juist keihard.
  17. Trekt in gezelschap alle aandacht naar zich toe, ook bij begrafenissen. Alles draait om hem of haar.
  18. Is in gezelschap timide, rustig en introvert.
  19. Gedraagt zich in gezelschap voorbeeldig tegen je, terwijl thuis het gedrag omslaat.
  20. Geeft je in het openbaar standjes.
  21. Wil alleen maar complimenten horen, anders wordt hij of zij boos.
  22. Ervaart alles wat je zegt als een aanval.
  23. Vertelt je wat je moet denken, voelen, eten, hoe je je moet kleden.
  24. Draait onderwerpen in gesprekken handig om naar hem of haar als het over iets of iemand anders gaat.
  25. Heeft iemand iets nieuws gekocht of een mooie ervaring gehad, dan wordt een compliment gegeven, aangevuld door een sneer om het onderuit te halen.
  26. Blijft net zolang treiteren en sarren tot je boos wordt of zelfs letterlijk van je afslaat en gebruikt het dan tegen je “Je bent zo agressief”. Vertelt dat je daaraan moet werken of vertelt het anderen om zichzelf als slachtoffer te positioneren.
  27. Haalt de lol uit je aankoop of belevenis door het onderuit te halen of beter te hebben.
  28. Maakt (continu) ruzie.
  29. Loopt weg als er ruzie is.
  30. Kan vreselijk mokken.
  31. Lokt empathie, sympathie en medelijden uit door te vertellen over zijn of haar vreselijke jeugd of eerdere relaties waardoor je toegeeft aan hem of haar.
  32. Zoekt continu bevestiging.
  33. Beweert dat je gek bent en hulp moet gaan zoeken. Of dat dat nooit meer kan helpen, zo ver ben je al heen.
  34. Leg al zijn of haar fouten bij jou.
  35. Zegt dat je nooit iets goed doet, nergens voor deugt.
  36. Keert de schuldvraag om. Het ligt altijd aan jou of een ander.
  37. Legt de schuld bij zijn of haar ex-partner als hij of zij de kinderen niet meer ziet terwijl het de eigen keuze is. Of de keuze van de kinderen.
  38. Kan geen empathie voelen, maar maakt wel misbruik van de jouwe.
  39. Probeert op alle manieren te voorkomen dat jij energie opbouwt.
  40. Houd je ’s nachts wakker met hard omdraaien, je aanstoten, ruzie maken etc.
  41. Maakt ruzie voorafgaand aan een feestje of iets anders. Speelt daar zelf mooi weer, terwijl jij helemaal leeg bent.
  42. Pikt je hobby’s in of haalt ze omlaag.
  43. Isoleert je door kwaad over jou te spreken tegen omstanders en andersom.
  44. Wil dat je stopt met werken of voor hem of haar werkt.
  45. Stelt zich zielig op voordat je iets voor jezelf gaat doen waardoor je met een schuld- en rotgevoel weggaat.
  46. Lokt eindeloos discussies en ruzie uit.
  47. Is seksverslaafd.
  48. Gaat vreemd. Soms met meerdere tegelijk.
  49. Geeft jou de schuld van zijn of haar vreemdgaan. Het ligt aan wat jij doet en/of zegt.
  50. Dreigt, gebruikt emotionele chantage.
  51. Troggelt je geld af.
  52. Maakt je financieel afhankelijk.
  53. Is niet betrokken bij jou en je leven.
  54. Houdt geen rekening met je.
  55. Kan geen vriendschappen onderhouden. Alleen korte, steeds wisselend.
  56. Heeft schulden.
  57. Doet zichzelf beter voor dan hij of zij is.
  58. Belooft gouden bergen, maar komt niets na.
  59. Vertoont steeds meer afwijkend gedrag. Wordt bijvoorbeeld ook fysiek en/of seksueel agressief.
  60. Doet niet wat hij of zij zegt.
  61. Zegt A, schrijft B, doet C.
  62. Lacht je uit en als je dan boos wordt, gaat hij of zij huilen en/of je de liefde verklaren.
  63. Straft met woedeaanvallen of negeren.
  64. Kan van een op ander moment om niets in woede uitbarsten en daarna opeens weer vrolijk zijn en doen alsof er niets gebeurd is.
  65. Overruled je in gesprekken met zijn of haar kennis en bespraaktheid
  66. Wisselt aardig, liefdevol gedrag af met onderuithalend gedrag.
  67. Verpest verjaardagen, feestdagen, vakanties.
  68. Komt afspraken niet na.
  69. Doet net of dingen nooit besproken zijn of zijn plaatsgevonden of juist wel, terwijl het niet waar is.
  70. Spreekt over eerlijkheid, vertrouwen als zijn of haar belangrijkste waarden, terwijl hij of zijn liegt, vreemdgaat etc.
  71. Zegt het ene in de ene mail, het andere in een andere mail. Spreekt zichzelf tegen.
  72. Kan niet reflecteren en eigen fouten onderkennen.
  73. Wil dat alles zo gaat als hij of zij wil.
  74. Vindt zichzelf fantastisch.
  75. Kleedt zich zoals hij of zij wil, ongeacht voorschriften.
  76. Heeft wat jij (of anderen) meemaakt altijd beter of juist slechter.
  77. Vindt dat hij of zij niets verkeerd doet of gedaan heeft.
  78. Focust altijd op het negatieve.
  79. Zeg dingen niet gedaan te hebben terwijl het wel zo was. En andersom.
  80. Legt een dubbele lading in wat hij of zij schrijft of zegt.
  81. Laat zich niets aan normen, waarden en regels gelegen liggen.
  82. Weet met blikken en uitdrukkingen precies weer te geven wat hij of zij van je vindt.
  83. Wordt boos als iets op de verkeerde plek staat. Zet je het ergens anders, dan staat het ook daar niet goed.
  84. Wil oude kaas als je jonge kaas hebt gekocht en andersom. Barst er in woede over uit.
  85. Claimt je continu.
  86. Is achterdochtig, controleert je continu.
  87. Breekt in in je online omgeving.
  88. Volgt je met een trackingsysteem.
  89. Is vreselijk jaloers.
  90. Laat je niet met rust als je een keer weg bent met vrienden en/of vriendinnen. Blijft appen en bellen, of komt je zelfs opzoeken.
  91. Wil geen hulp zoeken om de relatie te redden. Het ligt bij jou.
  92. Geeft politiek correctie antwoorden als hij zij dat wel doet.
  93. Vertrekt als de therapeut het spel doorheeft.
  94. Gebruikt therapie als argument om iets van je gedaan te krijgen.
  95. Stelt zich op als de zielige partij, zeker na een scheiding.
  96. Stalkt met appjes, mails, brieven, maar ook letterlijk. Tijdens de relatie, maar zeker na de scheiding.
  97. Neemt je niet serieus als je aangeeft te willen scheiden. Negeert het en negeert jou.
  98. Stemt in met de scheiding, maar doet vervolgens niets. “Ik hoef niets. Jij wilt weg. Ik zit hier goed”.
  99. Overlaad je met liefdesuitingen als je bij hem of haar weg wilt gaan of bent gegaan.
  100. Toont zich berouwvol om dezelfde reden.
  101. Of huilt tranen met tuiten.
  102. Dreigt met zelfmoord.
  103. Keert al snel weer als een blad aan de boom om als je blijft of teruggaat.
  104. Zet je van het een op het andere moment op straat of is vertrokken.
  105. Traineert de scheiding door allerlei pietluttige dingen te eisen.
  106. Zorgt voor een hoog conflict scheiding. Hij of zij vecht – legt alles bij jou neer – en jij wordt gedwongen je te verdedigen.
  107. Zet anderen en instanties in in zijn spel tegen jou door kwaad over je te spreken of door het slachtoffer te spelen.
  108. Gebruikt de informatie die je in relatietherapie of mediation vertelt tegen je.
  109. Windt de relatietherapeut of mediator om zijn of haar vinger. Stapt op als dat niet lukt.
  110. Komt financiële verplichtingen en andere afspraken niet na.
  111. Spant steeds rechtszaken aan om je dwars te zitten.
  112. Mailt normaal met je om te willen gaan, maar negeert je volledig als je elkaar tegenkomt.
  113. Belaagt je nieuwe partner met het doel hem of haar weg te jagen.
  114. Plaats foto’s op social media die van jouw social media komen.
  115. Vertelt op social media hoe hij of zij je mist en de volgende dag hoe hij of zij je haat.
  116. Vertelt je dat zijn of haar nieuwe partner het helemaal is. Jij kunt daar niet aan tippen. Deze is zo fantastisch.
  117. Zet zijn of haar nieuwe partner tegen jou op waardoor je er twee tegenover je hebt staan.
  118. Reageert nergens op. Niet op telefoontjes, appjes, mailtjes.
  119. Staat onverwachts voor de deur of voor je neus.
  120. Rijdt regelmatig door je straat.
  121. Gedraagt zich angstig en afwerend naar je waar anderen bij zijn. Alsof je agressief bent geweest naar hem of haar terwijl dat niet zo is.
  122. Vertelt anderen over jouw vermeende agressiviteit.
  123. Gunt je je huisdier niet na de relatiebreuk en zet het ‘te geef’ op Marktplaats en laat je dat weten.
  124. Richt zich op het paranormale, het spirituele. Gebruikt het tegen je, misleidt er anderen mee.
  125. Verdraait de inkomsten van zijn of haar eigen bedrijf zodat hij of zij minder alimentatie hoeft te betalen.

Herkenbaar?

Wat een lijst, hè? Wellicht herken je het niet allemaal. Of weet je er nog meer. De ene narcist is de andere niet. Weet dat te maken hebben met een of een paar van deze voorbeelden van het gedrag van een narcist al voldoende is om je te beschadigen.

Deze lijst gaat om algemene gedragingen tijdens en na een relatie met een narcist. Het gedrag van de narcist naar zijn of haar kind(eren) heb ik hier niet bij gezet.

Wat nu?

Wil jij ervoor zorgen dat je niet verder beschadigd raakt? Wil je weten hoe je jezelf in bescherming neemt tegenover het gedrag van de narcist en daarbij in je kracht blijft? Ik leer het je graag in de training ‘Sterk staan tegenover narcistisch gedrag’ of in de 1-op-1 variant ervan, de Powerboost. Klink op de link van de training, daar vind je informatie over beiden.

Wil je reageren op dit artikel? Heb je nog meer voorbeelden? Voel je welkom. Dit artikel staat openbaar, je reactie ook.

6 antwoorden
  1. Mcb
    Mcb zegt:

    Ik denk dat een vriend van mij in een relatie zit met een narcistische vrouw. Hij heeft sinds begin dit jaar een relatie met haar. Ging heel snel, binnen een week was het officieel. Zij was een half jaar daarvoor gescheiden na een huwelijk van ruim 20 jaar.

    Wij waren gewoon goede vrienden en dat had hij ook aan gegeven. Eén keer in de maand spraken we af, vaak waar zijn tienerdochters bij waren. Haar eerste reactie was dat het geen probleem was, vervolgens bleek ze toch heel jaloers. Een geplandr afspraak moest gecancelled worden omdat ze het niet aankon. Ze hebben er meerdere keren ruzie over gehad waarbij zij altijd dreigde de relatie te beeindigen. Uiteindelijk was hij het na maanden zat en heeft hij het contact met mij verbroken. Ik heb haar 1 keer ontmoet tijdens een sportevenement van zijn dochter. Zij was erg aanwezig en negeerde mij. Toen ik eerder wegging omdat ik me duidelijk overbodig voelde liep ze mee en vertelde ze dat ze het zo moeilijk had dat dat ik bevriend was met hem. Geen excuus voor de maanden ervoor, geen plan hoe het verbeterd zou kunnen worden. Alleen dat zij het door haar verleden zo moeilijk had.

    Nu ik een en ander heb gelezen over narcisme denk ik dat zij daar aan voldoet. Ik twijfel nu ook aan haar zielige verhalen over haar moeilijke huwelijk en haar man die vreemd zou zijn gegaan en autistisch zou zijn. Ze zit in de schuldsanering omdat haar man gokverslaafd zou zijn. Die vriend van mij mag met geen enkele vrouw bevriend zijn want dat kan ze niet aan. Ik heb die vriend nog gewaarschuwd door hem een link over narcisme te sturen. Maar heeft dat zin?

    Ik voel me deels bij het grofvuil gezet omdat hij zo naar haar luisterd maar nu ik over narcisme heb gelezen snap ik ook dat hij denkt dat hij eindelijk volledig geluk heeft gevonden. Heeft het zin hem te waarschuwen of is het enige dat ik kan doen zelf weer opkrabbelen en hem opvangen als hij het uiteindelijk ook gaat inzien?
    Mcb

    Beantwoorden
    • Willy Sietsma
      Willy Sietsma zegt:

      Beste Mcb, dank je wel voor je bericht en je openheid. Het is heel lastig te zien waar hij mogelijk mee te dealen heeft en hem daarbij niet te kunnen helpen. Het laatste wat je doet, is inderdaad de beste optie. Zelf opkrabbelen en er voor hem zijn tot hij het in kan zien. Ik heb er ook een artikel over geschreven dat je helpt. Het beste gewenst. Warme groet, Willy

      Beantwoorden
  2. Merel
    Merel zegt:

    Net te weten gekomen dat mijn vriend een echte narcist is. Me in het begin opgehemeld. Hij wou direct samenwonen maar dat zag ik niet zitten. Ik was alles voor hem. Na een half jaar begon hij me te controleren (voelen aan autobanden, mijn gsm controleren). Een jaar later beschuldigde hij me van ontrouw. Hoewel ik altijd lief en eerlijk ben geweest. Ik voelde me machteloos. Na anderhalf jaar gewoon aan de deur gezet. Hij heeft een nieuwe vriendin. Maar laat mij niet los. Elke dag is er contact. Wat het moeilijk maakt me los te maken…. zoveel puntjes zijn herkenbaar. Naar de buitenwereld timide en lief voor me, maar thuis begon hij vaak discussies, en dan te huilen waardoor ik me schuldig voelde.

    Beantwoorden
    • Willy Sietsma
      Willy Sietsma zegt:

      Beste Merel, dank je wel voor je reactie en je openheid. Ik kon me voorstellen dat dit een storm van emoties losmaakt, deze realisatie. En loskomen, zeker als hij je niet loslaat, is inderdaad lastig. Als je daarover wilt praten, wilt kijken wat je daarvoor nodig hebt, dan nodig ik je van harte een focussessie met me in te plannen. Sterkte! Warme groet, Willy

      Beantwoorden
  3. Titato
    Titato zegt:

    Hoi.

    Ik ben een jonge vrouw van 27, voel me als 22. Best mooi, maar komt daardoor omdat ik gewoon al zo lang stil sta. Je kan zeggen, eigen schuld doe iets, ga niet zeuren..

    Toen ik 16 was kwam ik in Duitsland terecht, een super maar moeilijk leven. Met 19 uit het goede ouderhuis gegaan, school opgegeven en werk gezocht. Ik kwam bij een restaurant terecht, was terplekke in love met de zoon vd eigenaar.

    Bijna gelijk bij hem ingetrokken, lekker romantisch 😇 vele jaren veel plezier samen, vooral als we samen drinken, goed eten of als ik me aanpas.

    Ik was jong, hij was toendertijd 33. Dus 14 jaar verschil, maar he. Leeftijd maakt niet uit toch, zijn maar getallen…

    Helaas vaker ruzie gehad, ik ging weg, pakte mijn plastic tassen met spullen (meer had bzw heb ik niet, aangezien ik gelijk met een “man” samen ben gekomen, hij had al alles).

    De hele tijd, dus vanaf begin af aan werk ik samen met mijn vriend, zijn vader en moeder.. ook mijn moeder werkt er als schoonmaakster (fijn, familybussiness). Ik zeg het je, we werken alleen maar met z’n 3 of 4en. Iemand anders wordt slecht geaccepteerd.. dus is helaas bikkelen, er ligt een enorme last op me. (Ik heb graag verantwoording, alleen mag ik niet eens ziek zijn, of vrij nemen)

    Laatste tijd. 7 jaar jaar later, kom ik online erachter war narcistisch betekend. Wat hij doet, manipulatief.. schelden, dronken, boos, ook het begrip toxic relationship zoek ik vaker op. Uit nieuwsgierigheid..

    Helaas komt 80% overeen. Gelukkig gaat hij niet vreemd.. maar ik moet en heb zoveel ingeleverd, kan niet makkelijk naar mijn moeder of hij wordt al boos, vriendinnen, nee. Heb ik allemaal in vroege tijd uitgesloten, aangezien hij mij zo slecht heeft laten voelen om met anderen om te kunnen gaan, dat ik ging huilen… vriendinnen waarschuwden me, maar wisten ook niet wat voor een iemand, persoon, ze mee te maken hebben.. dus snel geen contact meer..

    Afgezien van dat ik niet alleen weg kan gaan, zonder dat hij iets lulligs te moeten zeggen over mijn familie, vrienden of mijn geschiedenis, laat ik zulke interacties zijn.. hij vraagt mijn mening over bepaalde dingen, luistert niet, of ik heb het fout. Begint in 1x te zeggen, dat ik op moet rotten, maakt me slecht. En is dan weer de liefste persoon ter wereld en weet niet wat..

    Maar de laatste paar weken weet ik niet meer wat ik moet doen. Ik wil naar school of studeren, ik wil met vriendinnen weggaan, ik wil NIET dat ik iedere dag samen met hem naar werk ga, samen werk, samen naar huis en samen op de bank liggen en dat ik dan zijn voeten moet masseren anders heeft ie niks aan me.. ik wil er uit. Ik wil weer mezelf zijn..

    Ik ben alleen bang, op zijn reactie. Wordt hij kwaad, gaat hij ervoor zorgen dat mijn moeder dadelijk geen werk meer. Geeft hij mij de schuld?

    Laat hij mij kapot gaan, wat nu al langzaam gebeurt..

    Mijn vraag is, hoe kan ik dit oplossen? Zonder dat mijn probleem iemand anders zijn probleem wordt?

    Wil je nog meer weten, dan reageer rustig..

    Beantwoorden
    • Willy Sietsma
      Willy Sietsma zegt:

      Dank je wel voor je openheid. Moedig van je om dit te delen. Wat je schrijft, is heel herkenbaar. Er klinkt veel gedrag in door dat past bij narcisme. Om goed voor je zelf te kunnen kiezen, is het belangrijk om in je kracht te staan. Te weten wie je bent, wat je wilt en niet wilt. En te weten hoe je omgaat met narcistisch gedrag zodat je er niet verder door beschadigd wordt. Het is inderdaad goed mogelijk dat hij kwaad wordt als je gaat, dat hij uithaalt naar jou en je omgeving. Daarom is het ook heel belangrijk je goed voor te bereiden op de stap. Wat kan hij allemaal doen en hoe ga je daar mee om? Ik heb diverse mogelijkheden om je daar mee te helpen. Om te weten wat voor jou het beste werkt, is het goed als we elkaar spreken. Ik werk daarvoor met focussessies en nodig je van harte uit deze via deze link met me in te plannen. Heel veel sterkte. Warme groet, Willy

      Beantwoorden

Plaats een Reactie

Meepraten?
Draag gerust bij!

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *