De narcistische rollenwissel: Waarom jij altijd de dader lijkt te zijn (en hoe je dit stopt)

“Dat is niet waar. Jij valt mij constant aan. Ik kan ook niets goed doen in jouw ogen.” krijg je te horen als je feedback geeft. “Dit is niet gebeurd. Je breekt mijn hart met deze beschuldiging, jij doet míj pijn” krijg je te horen als je aangeeft dat bepaald gedrag jij heeft geraakt, je pijn heeft gedaan. En jij blijft in verwarring achter. Met een rotgevoel. Ligt het nu opeens aan jou?

Deze uitspraken zijn typerend voor DARVO. Dit is een manipulatietechniek die nog een stap verder gaat dan gaslighting. Het staat voor Deny, Attack, Reverse Victim en Offender. Oftewel: ontkennen, aanvallen, slachtoffer en dader omkeren. Van ‘Het is niet gebeurd’ naar ‘Jij bent degene die mij aanvalt’ naar de conclusie: ‘Ik ben slachtoffer van een valse beschuldiging’.

Alles om geen verantwoordelijkheid te nemen

De term DARVO beschrijft een patroon waarbij iemand die beschuldigd wordt van vervelend, narcistisch of toxisch gedrag dit onmiddellijk ontkent, de persoon die hem of haar confronteert aanvalt en vervolgens de schuld afschuift, waarbij hij of zij zichzelf als het echte slachtoffer in de situatie neerzet. Deze is bedacht door psycholoog Jennifer Freyd. Het is gaslighting next level, dus.

Het is een schadelijke tactiek, vallend onder de noemder dwingende controle, die wordt gebruikt door plegers van huishoudelijk geweld. Het is niet voorbehouden aan narcisten. Je kunt het ook tegenkomen onder je vrienden, op je werk, in de politiek etc.

Je wordt totaal niet gezien of gehoord

Als je het herkent, zie je het veel meer om je heen. De strekking is altijd dat de rollen worden omgedraaid. Het scenario wordt compleet geflipt. De ander ontkent. Valt je aan en maakt zichzelf tot slachtoffer.

Je gevoelens worden totaal genegeerd. Je leed wordt ontkend. Er wordt geen hand in eigen boezem gestoken. Er komt geen verontschuldiging. En je blijft achter met een twijfel aan jezelf, schuldgevoel, terwijl de ander in controle blijft.

Wat als je ex DARVO toepast?

Het vervelendste aan DARVO is misschien niet eens wat de ander zegt. Maar wat het in jou oproept. Je voelt de oneerlijkheid. Je voelt dat de rollen worden omgedraaid. Misschien voel je boosheid. Machteloosheid. Of twijfel. Je wilt jezelf uitleggen. Je wilt bewijzen dat jij niet degene bent die liegt. Dat is heel begrijpelijk.

Maar ondertussen gebeurt er nog iets anders. Je gevoelens worden geraakt. En als je niet goed weet hoe je daarmee om kunt gaan, ontstaat er interne spanning. Je autonoom zenuwstelsel schiet aan. Het laat je automatisch reageren.

Je reageert op de automatische piloot.

Je gaat jezelf verdedigen. Je verklaren. Of juist pleasen, terugtrekken of dichtklappen. Niet omdat je zwak bent. Maar omdat je lichaam doet wat het ooit heeft geleerd om jou te beschermen.

Juist daarom helpt het niet alleen om DARVO te herkennen. Het helpt vooral wanneer je leert op een gezonde manier met je gevoelens om te gaan. Wanneer de interne spanning afneemt, reageert je zenuwstelsel minder snel.

Ontstaat er meer rust. Meer kalmte. Meer regie. En kun je steeds bewuster kiezen hoe je reageert. Niet omdat de ander verandert. Maar omdat jij steeds meer bij jezelf blijft.

Gelukkig wel invloed op jezelf

Op DARVO heb je geen invloed. Op de ander ook niet. Maar wél op hoe jij ermee om leert gaan. Dat is precies waar Puur Kalmte over gaat. Je leert begrijpen wat er in jou gebeurt. Je leert je  zenuwstelsel opnieuw veiligheid ervaren. En op een gezonde manier omgaan met gevoelens. Zodat je steeds rustiger kunt reageren in situaties die je raken.

Niet omdat de ander verandert. Maar omdat jij steeds meer bij jezelf blijft. Hier lees je meer over Puur Kalmte.

Wil je liever eerst rustig kennismaken met mijn manier van werken? Schrijf je dan in voor de Thuiskom-post. Iedere mail helpt je een stapje verder naar meer rust, meer veiligheid en steeds een beetje meer thuiskomen bij jezelf.

Je bent van harte welkom om te reageren op dit blog! Weet dat het openbaar staat, je reactie dus ook. Anoniem reageren kan ook. Je naam of emailadres worden nooit zichtbaar gemaakt.