Is het narcisme of emotionele onvolwassenheid?

Er wordt al snel met de term narcisme gesmeten. Vooral over ex-partners. Maar is dat altijd terecht? Vaak is er simpelweg sprake van emotionele onvolwassenheid. Dat is minstens zo frustrerend. Heeft net zo goed een negatief effect op de relatie, op jou en je leven. En het vraagt om dezelfde aanpak van jou om er niet meer door geraakt te worden.

Wat is emotionele (on)volwassenheid?

Wie emotioneel volwassen is, kan verstandig handelen. Ook als er emoties of triggers opspelen. Je reageert beheerst. Je kunt je in de ander verplaatsen.

Emotioneel onvolwassen zijn betekent dat iemand moeite heeft zijn emoties te begrijpen of te beheersen. Dat heeft niets met intellect te maken. Deze mensen kunnen heel succesvol en intelligent zijn. En een sterk sociaal leven hebben. Maar hun emotionele ontwikkeling is echter niet volwassen. Het lijkt te zijn blijven steken op het niveau van een kind of een tiener. Een puber.

Hoe herken je emotioneel onvolwassen gedrag?

De ander:

• Communiceert oppervlakkig: Vermijdt diepgang. Duikt weg bij gevoelens. Verandert snel van onderwerp.
• Neemt zelden verantwoordelijkheid: Jij krijgt de schuld. Of de omstandigheden. De ander voelt zich vaak het slachtoffer.
• Heeft weinig zelfreflectie: Denkt niet na over het effect van gedrag op jou. Op het moeten veranderen. Excuses maken is daardoor moeilijk.
• Reguleert emoties niet of slecht: Onderdrukt gevoelens of loopt er hard voor weg. Heeft meer met ‘harde feiten’.
• Reageert impulsief: Handelt puur vanuit eigen behoeftes op de korte termijn.
• Toont weinig empathie: Kan zich niet in jouw wereld inleven. Lijkt afstandelijk of ongeïnteresseerd.
• Draait gesprekken om: Het gaat altijd weer over henzelf. Jouw wereld telt niet echt mee. Onderbreekt je en weer terug te keren naar zichzelf.
• Vermijdt conflicten: Trekt zich terug of negeert je. Of explodeert in woede zonder te luisteren.
• Heeft behoefte aan bevestiging: Is onzeker over zichzelf en zoekt goedkeuring, aandacht, liefde.

Het effect op je relatie

Je hebt het gevoel dat je met een kind omgaat. Er is geen echte verbinding mogelijk.  Niets wordt opgelost. Je loopt constant op eieren. Krijgt continu de verantwoordelijkheid toegespeeld. Je wordt niet gezien. Niet gehoord. De relatie verloopt moeizaam. Trekt je steeds meer leeg.

Het is biologie

Dit gedrag kan voortkomen uit het karakter, maar veel vaker komt het niet voort uit onwil. Het is onmacht. Het is niet geleerd. Patronen zijn overgenomen van ouders. Vaak van generatie op generatie. Of ontstaan door trauma en druk van buitenaf. Denk aan vriendengroepen. Pesten. Traumatiserende relaties. Het zijn aangeleerde overlevingsmechanismen.

Vaak gaat onder druk, stress of vermoeidheid de interne stressreactie ‘aan’. Het autonoom zenuwstelsel neemt het over. Laat de ander vechten of vluchten. Voor het denken uit reageren. Vanuit beschermingsmechanieken die al in de jeugd zijn ontstaan.

Hetzelfde gebeurt bij jou

Als jij geraakt wordt door narcistisch of emotioneel onvolwassen gedrag, en je weet niet hoe je met de gevoelens die er boven komen om kan gaan, onstaat er ook bij jou interne stress. Waardoor je autonoom zenuwstelsel ‘aan’ gaat. Dat laat je in de verdediging schieten. Bevriezen. Pleasen. Uitleggen.

Het verschil met narcisme

Bij narcisme is er óók sprake van emotionele onvolwassenheid. Het grote verschil is het masker. Het schild van grandiositeit. De narcist creëert een ideaalbeeld om zichzelf te beschermen. En gaat er in geloven. Dat is de narcistische paradox. Wie gelooft dat hij (of zij) perfect is, hoeft niet te groeien. Te veranderen. Zelfreflectie vindt niet plaats. En dat geldt voor elk type narcist in een bepaalde gradatie.

En om te voorkomen dat het ideaalbeeld wordt aangetast worden nog meer manipulatietechnieken ingezet. Alles om macht en controle te behouden. De overstap naar emotionele volwassenheid vindt daardoor nooit plaats. Waardoor jij jezelf in en na een ongezonde relatie nog meer kwijt raakt.

Jouw weg naar rust

De conclusie is simpel, maar confronterend. Een narcist is emotioneel onvolwassen. Iemand die emotioneel onvolwassen is, hoeft geen narcist te zijn. Een narcist verandert niet. Iemand met emotioneel onvolwassen gedrag kan dat, mits die bereid is naar zichzelf te kijken. De motivatie van binnenuit komt.

Maar voor het zover is, of als dat niet gebeurt, ligt de verantwoordelijkheid van wat het met jou doet, bij jou. Om te voorkomen dat het negatieve effect op jouzelf, je gezin, je gezondheid, je bedrijf of baan en je leven groter wordt.

Steeds minder geraakt worden

Het herkennen van narcistisch en emotioneel onvolwassen gedrag is belangrijk. Het helpt je begrijpen wat er gebeurt. Maar misschien herken je dat je, ondanks dat, toch geraakt wordt. Je voelt de oneerlijkheid. Je voelt dat de ander de werkelijkheid verdraait. Misschien word je boos. Of ga je twijfelen. Je wilt jezelf uitleggen. Je wilt bewijzen dat jij gelijk hebt.

Dat is heel begrijpelijk. Je schiet ook in emotioneel omvolwassen gedrag. Precies in het gedrag dat je zenuwstelsel ooit heeft geleerd om jou te beschermen.

Zelf kiezen hoe je reageert

Het mooie is: daar heb je wél invloed op. Niet op de manipulaties. Niet op de ander. Maar wel op hoe jij ermee om kunt gaan. Wanneer je leert op een gezonde manier met je gevoelens om te gaan, neemt de interne spanning af.

Je zenuwstelsel leert stap voor stap opnieuw dat het veilig is. Dat het steeds minder hoeft te reageren. Er ontstaat meer rust. Meer kalmte. Meer regie. En daardoor kun je steeds bewuster kiezen hoe je reageert. Niet omdat de ander verandert. Maar omdat jij steeds meer bij jezelf blijft.

Puur Kalmte

Daarom heb ik Puur Kalmte ontwikkeld. Je leert begrijpen wat er in jou gebeurt. Je ontdekt en ervaart hoe je je zenuwstelsel opnieuw veiligheid kan laten ervaren. En je leert op een gezonde manier omgaan met gevoelens. Zodat je steeds rustiger kunt reageren in situaties die je raken.

Niet door gevoelens weg te drukken. Maar juist door ze ruimte te geven. Want gevoelens willen gevoeld worden. En wanneer dat gebeurt, neemt de spanning af. Voel je meer rust. Meer kalmte. Meer regie. En hoef je jezelf steeds minder te verdedigen. Ook wanneer de ander de werkelijkheid blijft verdraaien. Hier lees je meer over Puur Kalmte.

Wil je liever eerst rustig kennismaken met mijn manier van werken? Schrijf je dan in voor de Thuiskom-post. Iedere mail helpt je een stapje verder naar meer rust, meer veiligheid en steeds een beetje meer thuiskomen bij jezelf.

Je bent van harte welkom om te reageren op dit blog! Weet dat het openbaar staat, je reactie dus ook. Anoniem reageren kan ook. Je naam of emailadres worden nooit zichtbaar gemaakt.

Je kunt de ander niet veranderen. Het antwoord zit in het veranderen van wat er in jou geraakt wordt. Hoe hoe jij met jouw gevoelens omgaat.

Zodat jij niet of steeds minder wordt geraakt door dit gedrag. Steeds meer bij jezelf blijft. Je grenzen kent en stelt. En voorkomt dat je ‘hapt’. Dat vraagt om emotionele volwassenheid bij jezelf. Om je niet langer te laten leven door je gevoelens en je triggers.

Klinkt zelfregie hebben als een ‘ja’ voor jou?

Dan is mijn onlinetraining ‘Zelfregie bij narcistisch en emotioneel onvolwassen gedrag’ zeker iets voor jou. Daarin leer je hoe je op een fijne manier met je gevoelens omgaat. En hoe je je zenuwstelsel kalmeert. Neutraal blijft. Zelfregie toepast. Ongeacht wat de ander doet. Ongeacht de omstandigheden. Zodat je leven er niet meer door wordt beïnvloed. Het lichter en fijner aanvoelt. Je veel meer kunt genieten.

Wil je liever eerst meer inzichten over zelfregie en innerlijke rust ontvangen? Meld je aan voor mijn Tips & Inspiratiemails. Ontvang ze direct in je mailbox.

Je bent van harte welkom om te reageren op dit blog. Je reactie is openbaar. Anoniem reageren kan ook. Je naam en e-mailadres worden nooit zichtbaar gemaakt.