Is het narcisme of emotionele onvolwassenheid?

Er wordt al snel met de term narcisme gesmeten. Vooral over ex-partners. Maar is dat altijd terecht? Vaak is er simpelweg sprake van emotionele onvolwassenheid. Dat is minstens zo frustrerend. Heeft net zo goed een negatief effect op de relatie, op jou en je leven. En het vraagt om dezelfde aanpak van jou om er niet door geraakt te worden. Om niet te ‘happen’.

Wat is emotionele (on)volwassenheid?

Wie emotioneel volwassen is, kan verstandig handelen. Ook als er emoties of triggers opspelen. Je reageert beheerst. Je kunt je in de ander verplaatsen.

Emotioneel onvolwassen zijn betekent dat iemand moeite heeft zijn emoties te begrijpen of te beheersen. Dat heeft niets met intellect te maken. Deze mensen kunnen heel succesvol en intelligent zijn. En een sterk sociaal leven hebben. Maar hun emotionele ontwikkeling is echter niet volwassen. Het lijkt te zijn blijven steken op het niveau van een kind of een tiener. Een puber.

Hoe herken je emotioneel onvolwassen gedrag?

De ander:

• Communiceert oppervlakkig: Vermijdt diepgang. Duikt weg bij gevoelens. Verandert snel van onderwerp.
• Neemt zelden verantwoordelijkheid: Jij krijgt de schuld. Of de omstandigheden. De ander voelt zich vaak het slachtoffer.
• Heeft weinig zelfreflectie: Denkt niet na over het effect van gedrag op jou. Op het moeten veranderen. Excuses maken is daardoor moeilijk.
• Reguleert emoties niet of slecht: Onderdrukt gevoelens of loopt er hard voor weg. Heeft meer met ‘harde feiten’.
• Reageert impulsief: Handelt puur vanuit eigen behoeftes op de korte termijn.
• Toont weinig empathie: Kan zich niet in jouw wereld inleven. Lijkt afstandelijk of ongeïnteresseerd.
• Draait gesprekken om: Het gaat altijd weer over henzelf. Jouw wereld telt niet echt mee. Onderbreekt je en weer terug te keren naar zichzelf.
• Vermijdt conflicten: Trekt zich terug of negeert je. Of explodeert in woede zonder te luisteren.
• Heeft behoefte aan bevestiging: Is onzeker over zichzelf en zoekt goedkeuring, aandacht, liefde.

Het effect op je relatie

Je hebt het gevoel dat je met een kind omgaat. Er is geen echte verbinding mogelijk.  Niets wordt opgelost. Je loopt constant op eieren. Je wordt niet gezien. Niet gehoord. De relatie verloopt moeizaam. Trekt je steeds meer leeg.

Het is biologie

Dit gedrag kan voortkomen uit het karakter, maar veel vaker komt het niet voort uit onwil. Het is onmacht. Het is niet geleerd. Patronen zijn overgenomen van ouders. Vaak van generatie op generatie. Of ontstaan door trauma en druk van buitenaf. Denk aan vriendengroepen. Pesten. Traumatiserende relaties. Het zijn aangeleerde overlevingsmechanismen.

Vaak gaat onder druk, stress of vermoeidheid de interne stressreactie ‘aan’. Het autonoom zenuwstelsel neemt het over. Laat de ander vechten of vluchten. Voor het denken uit reageren. Vanuit beschermingsmechanieken die al in de jeugd zijn ontstaan.

Hetzelfde gebeurt bij jou

Als jij geraakt wordt door narcistisch of emotioneel onvolwassen gedrag, kan ook bij jouw de interne stressreactie ‘aan’ gaan. En verlies je zelfregie over je gevoelens en gedrag. Schiet je in de verdediging. Bevries je. Of ga je pleasen. Ook dat is biologie.

Het verschil met narcisme

Bij narcisme is er óók sprake van emotionele onvolwassenheid. Het grote verschil is het masker. Het schild van grandiositeit. De narcist creëert een ideaalbeeld om zichzelf te beschermen. En gaat er in geloven. Dat is de narcistische paradox.

Wie gelooft dat hij (of zij) perfect is, hoeft niet te groeien. Te veranderen. Zelfreflectie vindt niet plaats. De overstap naar emotionele volwassenheid komt daarmee buiten bereik. De kans dat je jezelf kwijtraakt in een narcistische relatie is groot.

Jouw weg naar rust

De conclusie is simpel, maar confronterend. Een narcist is emotioneel onvolwassen. Iemand die emotioneel onvolwassen is, hoeft geen narcist te zijn. Een narcist verandert niet.

Iemand met emotioneel onvolwassen gedrag kan dat, mits die bereid is naar zichzelf te kijken. De motivatie van binnenuit komt. Maar voor het zover is, of als dat niet gebeurt, heb je ermee te dealen. Net als bij een narcist. Doe je dat niet? Dan wordt het negatieve effect op jouzelf, je gezin, je gezondheid, je bedrijf of baan alleen nog maar groter.

Steeds minder geraakt worden

Het antwoord zit in het veranderen in hoe jij met gevoelens omgaat. Dat jij niet of steeds minder geraakt wordt. Steeds meer bij jezelf blijft. Je grenzen kent en stelt. En voorkomt dat je ‘hapt’. Dat vraagt om emotionele volwassenheid bij jezelf. Om zelfregie. Om je niet langer te laten leven door je gevoelens en je triggers.

Klinkt zelfregie hebben als een ‘ja’ voor jou? Dan is mijn onlinetraining ‘Zelfregie bij narcistisch en emotioneel onvolwassen gedrag’ zeker iets voor jou. Daarin leer je hoe je met je gevoelens omgaat. En hoe je je zenuwstelsel kalmeert. Neutraal blijft. Zelfregie toepast. Ongeacht wat de ander doet. De omstandigheden. Zodat je leven er niet meer door wordt beïnvloed. Het lichter en fijner aanvoelt. Je veel meer kunt genieten.

Wil je liever eerst meer inzichten over zelfregie en innerlijke rust ontvangen? Meld je aan voor mijn Tips & Inspiratiemails. Ontvang ze direct in je mailbox.

Je bent van harte welkom om te reageren op dit blog. Je reactie is openbaar. Anoniem reageren kan ook. Je naam en e-mailadres worden nooit zichtbaar gemaakt.