Waarom woorden van omstanders de gevolgen van narcisme kunnen versterken

Om te herstellen van wat je overkomen is, bijvoorbeeld een scheiding, is het heel goed om te praten met de mensen om je heen. Helaas krijg je juist bij het herstellen van een ex-partner met een narcistische persoonlijkheidsstoornis of narcistisch gedrag (hierna: narcist) vaak het deksel op je neus.

De mensen om je heen hebben geen kennis van narcisme. Ze hebben geen idee waar je doorheen gaat, begrijpen het niet. Of ze zijn beïnvloed door de narcist, staan aan zijn of haar kant. Hoe dan ook, ze maken, bedoeld of onbedoeld, opmerkingen die het voor jou verergeren.

Bijvoorbeeld:

‘Waar twee kijven, hebben twee schuld’ / ‘Kijk ook eens naar je eigen aandeel’

Beide opmerkingen geven precies hetzelfde gevoel als wat de narcist jou gaf en geeft: de schuld ligt bij jou. Terwijl dat niet zo is. In een relatie met een narcist ligt de verantwoordelijkheid voor het verloop ervan bij de narcist. Laat je deze schuld niet nog meer aanpraten.

Natuurlijk heb jij met jouw gedrag in de relatie – gericht op zelfbescherming – zijn of haar gedrag onbewust in stand gehouden. Dat is iets om later in je herstelproces naar te kijken. Neem het jezelf niet kwalijk. Als je niet weet waar je mee te maken hebt, weet je ook niet wat te doen. Je bent de relatie ingezogen en leeggezogen.

‘Ik herken een narcist van 100 meter afstand’

Dat jij dat niet hebt gedaan, bevestigt het spel van de narcist, namelijk dat je dom bent. Dat is niet zo. Als ik verder vraag op zo’n opmerking, dan blijkt diegene vaak maar heel weinig van narcisme te weten. Is dat wel het geval, dan zou hij of zij de narcist die het gedrag openlijk vertoont kunnen herkennen.

Binnen relaties heb je echter vooral te maken met verborgen narcisme. Deze narcist laat naar omstanders de aardige, attente, joviale, lieve, charmante kant zien. De gemene kant bewaren ze voor intimi. Ook deze persoon had zich kunnen laten misleiden door de prachtige buitenkant.

‘Het is zo’n aardige man/vrouw’

Deze sluit aan bij het vorige punt. Je kunt je verhaal niet kwijt omdat mensen niet geloven dat hij of zij zo is. Ze zien alleen de mooie kant. De goede ex-partner. De fijne vader of moeder. Ze zijn net zo gemanipuleerd als jij was. Geloven alle mooie verhalen. Ondertussen ga jij je nog schuldiger voelen en wellicht (nog meer) twijfelen; zie je het dan toch niet goed?

‘Hij of zij kan er niets aan doen’

De omstander voelt empathie met je (ex-) partner. Hij of zij kan er niets aan doen, heeft een vreselijke jeugd gehad. Jij moet je schamen dat je zo met hem omgaat.

De reden waarom iemand iets doet, maakt het gedrag niet opeens goed. Daar is de narcist zelf verantwoordelijk voor. En juist dat gedrag is de reden dat je niet met hem of haar meer samen kunt zijn. Houd je daaraan vast.

‘Ben je er nog niet overheen?’

Deze opmerking horen veel meer mensen die te maken hebben met een rouwproces. Een opmerking die schaamte opwekt. En een schuldgevoel. Ben je dan toch gek? Nee! Er staat geen tijd voor rouwen. Je hebt er zo lang voor nodig als nodig is.

Na een relatie met een narcist is een rouwproces nog veel rauwer. Je bent niet alleen je partner, je gezin, het leven zoals je kende, je dromen en meer verloren. Je bent ook nog eens jezelf kwijtgeraakt. Bovendien is de kans groot dat je een trauma hebt opgelopen. Het is dus helemaal niet raar dat je er nog niet overheen bent. Voeg daar nog bij dat een narcist vaak door blijft gaan met zijn of haar spel. Hierdoor word je enorm tegen gehouden in je herstel.

‘Wat ben je hard geworden’

Door alles wat je hebt meegemaakt en mogelijk nog meemaakt, heb je een beschermend muurtje om je hart gebouwd. Wellicht zelfs helemaal om je heen. Je wilt dit niet nog eens meemaken. Je vertrouwen is ernstig geschonden. Deze opmerking maakt dat niet beter.

Het liefst wil je ook weer je zachte zelf zijn, openstaan voor anderen. Dat lukt je pas als je voldoende bent hersteld. Als je je zachte kracht weer hebt gevonden. Dan kun je flexibeler met je muurtje omgaan; omhoog naar wie je (nog) niet vertrouwt, omlaag – of in ieder geval lager – naar wie je wel vertrouwt. Jij bepaalt het moment, en niemand anders, wat er ook gezegd wordt.

‘Maar je bent nu toch van haar/hem af?’

Zo lijkt het wel, inderdaad. Die opluchting heb je zelf vlak na de scheiding ook gevoeld. Wat een rust, niemand in huis die de sfeer bepaalt. Helaas heb je ontdekt dat je niet van het gedrag afkomt. Het gaat op een andere manier gewoon door. In apps, mails, telefoontjes, langsrijden, via anderen etc.

Ook is de scheiding vaak een langdurig traject. Als er al afspraken komen, worden ze vaak niet nageleefd. Dan volgt rechtszaak op rechtszaak. Dat kan jaren in beslag nemen. Nee, je komt niet of nauwelijks van hem of haar af. Weer een opmerking waar je niets mee kunt, waarop je je gedwongen voelt uit te leggen, jezelf te verdedigen.

‘Zou je het niet nog eens proberen?’

De narcist schreeuwt rond hoe moeilijk hij of zij het heeft. Zo ben je overal de oorzaak van, dan weer dat hij of zij je zo graag terug wilt. Het zou nu zoveel beter gaan. De narcist heeft ervan geleerd. Dit alles word je verteld met de opmerking of je het niet toch nog eens moet proberen. Beïnvloed of goedbedoeld, dit zou je zomaar aan het twijfelen kunnen brengen. De twijfel die je toch al voelt als hij of zij aardig, attent, berouwvol is.

Bedenk je dat deze mensen door de narcist zijn beïnvloed. Ze worden ingezet als verlengstuk, als pion. Om jou weer terug te krijgen, want hij of zij is nog niet klaar met je.

‘Laat hem of haar gewoon los’

Deze opmerking krijg je als je toch weer contact legt of teruggaat. Mensen willen je behoeden, maar begrijpen niet wat er speelt bij jou. Je weet dat je niet terug moet gaan, maar het lukt je niet je tegen deze aandrang te verzetten.

Het spel van de narcist is een spel met je hoofd. Door dat spel raak je als het ware verslaafd aan de narcist. Bij ieder contact, ook online, treedt de verslaving weer in werking. Zeker als hij of zij aardig en attent is. Je wilt hem of haar wel loslaten, maar zolang de narcist dat niet bij jou doet, is dat heel lastig. Als anderen dat ook nog eens zeggen, voel je je helemaal schuldig.

Er zijn nog veel meer voorbeelden

Deze opmerkingen, hoe goed bedoeld ook, maken emoties bij je los. Emoties waardoor je het gevoel hebt dingen te moeten uitleggen. Je te moeten verdedigen. Net zoals je dat bij de narcist ook altijd moet. Dat is frustrerend, vermoeiend. Het haalt je onderuit.

Stop daar dan ook mee. Praat over dit onderwerp alleen nog met mensen die het begrijpen. Die er kennis over hebben en/of die het ervaren hebben. Waar je zo vaak en veel mag praten als je wilt. En zo lang als jij dat nodig hebt.

Wees selectief

Deze mensen luisteren naar je, troosten je, motiveren je. Houden je een spiegel voor als dat nodig is. Ze helpen je de positieve kanten van het leven weer te zien. Ze leren je wat normaal menselijk gedrag is.

En die anderen? Laat ze (tijdelijk) los. Kun je dat niet? Heb het er niet over met ze. Doen zij dat wel, zeg dan dat je het er niet over wilt hebben. Praat met hen alleen nog over koetjes en kalfjes. Deze mensen heb je ook hard nodig. Mensen waarbij de focus op wat anders ligt. Ook dat helpt je vooruit.

Behoefte om erover te praten met iemand die weet wat het is?

Niets uit hoeven leggen. Je niet hoeven verdedigen. Vraag een focussessie met mij aan, dan spreken we elkaar binnenkort. Klik hier om er meer over te lezen en om hem aan te vragen.

4 antwoorden
  1. m
    m zegt:

    Als ik deze tekst les zijn dat alle reacties die ik sinds maanden te horen krijg. Ik ben op zoek wat er gebeurd is, wat er aan de hand is omdat ik vele dingen niet snap en iedereen zegt je moet het niet snappen, je moet het gewoon loslaten. Maar ik heb het gevoel zolang ik het niet begrijp en ik mijn vragen niet beantwoord krijg, kan ik niet loslaten.
    Ik weet helemaal niet of mijn ex-man een narcist is en inmiddels heb ik gevoel of ik misschien de narcist ben. Sinds wij uit elkaar zijn blijft altijd rustig en super aardig meestal reageert hij gewoon niet als het onaangenaam voor hem is en ik word bozer en bozer en kan mijn woede niet kwijt.
    Een vrouw die zich volgens hem helemaal niet kan reflecteren. Hij is het slachtoffer van mijn woede en zielig gezicht iedere keer. Wat een arme man. Deze aardige man die liegt en bedriegt en zich zijn verantwoording onttrekt omdat zijn vrouw zo boos is en hij niet tegen haar op kan wat heeft hij voor een andere keuze. En de andere mensen zien alleen maar zijn super lieve kant nooit een hard woord altijd zachtjes praten. Wat een arm slachtoffer. En steeds staat er een vrouw paraat die er voor hem klaar staat tegen te heks en zijn boze dochter. Ik weet inmiddels niet meer of ik niet misschien de narcist ben met al mijn woede.

    Beantwoorden
    • Willy Sietsma
      Willy Sietsma zegt:

      Beste M, dank je wel voor je bericht. Wat je schrijft, is heel herkenbaar. Wanneer de narcist naar buiten toe aardig en charmant is, maar naar jou een heel ander gezicht laat zien, is er sprake van verborgen narcisme. Voor omstanders is dat helemaal niet te begrijpen. Die zien maar één kant. Je benoemt meer gedragingen die binnen het narcisme spectrum vallen: de schuld naar jou omkeren. De zielige partij spelen naar een nieuwe partner waardoor deze hem wil ‘redden’.
      Ik kan me voorstellen dat je je afvraagt, of je zelf de narcist bent. Narcisten doen niet aan zelfreflectie. Als je jezelf de vraag stelt of je zelf een narcist bent, is dat zelfreflectie. Het antwoord is dus: nee. En boosheid vind ik niet meer dan logisch nadat je zo behandelt bent en wordt. En het is ook nog eens een onderdeel van het rouwproces. Heb je hulp om hiermee om te gaan?
      Warme groet, Willy

      Beantwoorden

Plaats een Reactie

Meepraten?
Draag gerust bij!

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *