De 8 fases van rouw na de relatie met een narcist

“Het licht was uit je ogen” zei een collega tegen me, een half jaartje na mijn scheiding. En ze zei dat ze het weer zag. Ik voelde me inderdaad beter en was daar blij mee. Ik dacht dat ik het ergste had gehad, maar dat viel vies tegen. Het rouwproces had nog meer voor me in petto. Ik kwam pas uit de eerste fase.

Je rouwt niet alleen als je een dierbare aan de dood verliest, maar ook bij andere vormen van verlies. Je baan, je jeugd, je gezondheid, je vitaliteit, je relatie. Dat laatste staat met stip op twee. Ook als je er zelf voor kiest.

Zo veel te verliezen

Bij een scheiding raak je zo veel kwijt: je partner, je gezin, het leven dat je kende, je gezamenlijke vrienden, financiën, je toekomstbeeld. Mogelijk ook je huis, je woonplaats, (schoon)familie. Je verliest (een deel) van je identiteit, je autonomie, je gevoel van veiligheid. Je dromen en verwachtingen.

Dat geldt dubbel en dwars als je uit een relatie met een narcist komt. De balans tussen geven en nemen is ernstig verstoord geraakt. Je hebt vooral gegeven in de hoop dat het goed zou gaan met je partner, met jullie relatie. Met de hoop dat je dit terug zou ontvangen en/of dat het weer zo zou worden als in het begin. Je hebt je met hart en ziel ingezet voor een illusie. Dit alles maakt je rouwproces nog rauwer.

Er doorheen gaan

Een rouwproces kent acht fases, ook de rouw na je relatie met een narcist. Het is belangrijk deze te kennen, zodat je weet welke stappen je hebt te nemen. Doe je dat niet, dan krijg je steeds meer te kampen met emotionele en fysieke klachten. Ook neem je de brokstukken mee in een volgende relatie. Als je weet waar je doorheen hoort te gaan, dan kun je, als je te lang in bepaalde fases blijft hangen, (professionele) hulp zoeken.

afkicken van een narcist

Acht fases van rouw na de narcist:

1. De fase van ontkenning

Soms vindt dit al plaats tijdens de relatie. Je mist signalen van je partner dat de relatie niet klopt. Je leeft meer als broer en zus of juist als hond en kat. Je herkent het narcistische gedrag van je partner niet. Je zal het wel verkeerd zien of trekt het naar je toe.

Als je partner wil scheiden, kun je er met je hoofd niet bij. Je vraagt je steeds maar af waarom het zo is. Je hebt nog hoop dat het goedkomt. Een relatie met een narcist geeft na afloop nog veel meer twijfels. Zie je het wel goed? Is hij of zij wel een narcist? Ligt het niet aan jou? Ben je het niet zelf? Hoe iemand zoiets kan doen? Waarom bij jou?

Bescherming

Ontkennen is een beschermingsmechanisme. Wat je nodig hebt, is duidelijkheid over de reden waarom de relatie is beëindigd. Daar kun je je ex-partner om vragen, maar soms krijg je geen antwoord. Bij een narcist zeker niet.

2. De fase van boosheid

Deze fase is een periode van protest. Je bent zo vreselijk kwaad op je ex-partner. Je hebt gedachten van wraak. Je stelt je onredelijk op. Dit maakt het maken van afspraken rond de scheiding heel lastig. De kans bestaat zelfs dat je het afreageert op de mensen om je heen waardoor je de banden beschadigt. De narcist maakt hier gebruik van. Zijn of haar gedrag escaleert tijdens en na de scheiding waarbij jouw emoties inzet zijn. Hij of zij kent al jouw knoppen om jouw boosheid te cultiveren.

Zoveel makkelijker

Boosheid is (net als ontkennen) een beschermingsmechanisme. Je hoeft niet naar jezelf te kijken. Het is makkelijker dan gevoelens van verdriet of pijn. Het zet aan tot actie. Dat is de uiterlijke vorm van boosheid. Het is echter zaak boosheid te voelen, erdoorheen te gaan. Doe je dat niet, dan maakt het je lijf kapot en wellicht ook je relaties.

Met het laatste speel je de narcist in de kaart. Deze wil je juist graag isoleren van de mensen om je heen, zodat je weer afhankelijk wordt van hem of haar. Rouw en gun de narcist dit niet. Omarm je boosheid, doorvoel het. Ontlaad je boosheid. Lukt dat niet, blijf er dan niet mee lopen. Zoek (professionele) hulp.

3. De fase van verdriet

Je realiseert je dat het over is. Het is tijd om je (ex-)partner los te laten. Maar verdriet en pijn voelen we liever niet. We stoppen het weg door hard te werken en/of te Netflixen, door het te verdoven met eten, shoppen, alcohol en/of drugs.

Ook bij verdriet is het zaak het te doorvoelen. Ja helaas, je zult er doorheen moeten. Anders gaat het ten koste van je energie, je weerstand. Ook verdriet speelt je parten bij de praktische scheiding, in het sterk staan tegenover narcistisch gedrag en maakt het je lastig om bijvoorbeeld je kinderen op te vangen. Vergeet niet dat deze ook in een rouwproces zitten. Er doorheen gaan maakt je leven lichter. Je komt verder.

4. De fase van machteloosheid

Doordat je steeds meer beseft dat je oude leven zoals je dat kende voorbij is, ontstaat er een gevoel van machteloosheid. Zelfs van depressie. Je voelt je zo waardeloos.

Veel slachtoffers van narcisten krijgen te maken met zelfverwijten. Je doorziet wat er is gebeurd en wat het met je heeft gedaan. Hoe je jezelf bent kwijtgeraakt. Waarom heb je het niet gezien? Waarom heb je toegestaan dat iemand zo met je omging, zonder liefde en respect voor jou? Waarom ben je zo lang gebleven? Hoe heb je jezelf zo laten wegcijferen?

Je begrijpt jezelf niet

Je bent boos op jezelf. Je hebt spijt dat je zo veel jaren van je leven hebt weggegooid. Je voelt je wellicht een mislukkeling. Daarnaast kun je merken dat je nog steeds om hem of haar geeft. Je mist hem of haar terwijl hij of zij zo slecht voor je is. Je snapt niets van jezelf.

Dit komt doordat je hormoonhuishouding overhoop ligt. De stoffen die passie en angst veroorzaken nemen toe, waardoor je je liefde alleen maar heviger ervaart. Je kunt alleen maar denken aan de mooie momenten samen. Al kan dat met een narcist een stuk minder zijn, het werkt wel mee. Dit maakt het lastig voor je. Zeker om sterk in je schoenen te staan als de narcist je met mooie woorden en beloftes probeert terug te krijgen. Je vervalt in je oude hoop. De kans bestaat dat je teruggaat. De meeste mensen hebben zeven tot acht pogingen nodig om écht weg te blijven.

Er alleen voor staan

Wat ook machteloos maakt, is dat je mogelijk zo veel mensen bent kwijtgeraakt. Vaak al tijdens de relatie. Of ze zijn er wel, maar kunnen je niet helpen en troosten. Ze zien een heel ander beeld van je ex-partner, kennen en/of begrijpen narcisme niet. Wellicht zijn ze door hem of haar beïnvloed. Voor je gevoel sta je er alleen voor.

Dit kan leiden tot pure lichamelijke pijn. Of verdoving, slapeloosheid, niet kunnen eten. Of juist heel veel eten. Je zwakke plekken spelen op. Je kunt je heel slecht concentreren. Het wordt moeilijk om te werken, om sociaal te functioneren. Je kunt nergens van genieten.

5. De fase van apathie

Deze fase is het vervolg op de fases 3 en 4 of loopt ermee samen. Boosheid, verzet hebben niet geholpen en gaan over naar ziekelijke onverschilligheid. Je hebt geen kracht meer om te reageren op emotioneel, sociaal en geestelijk gebied. Je vraagt je wellicht af of je leven nog wel zin heeft. Of de pijn ooit overgaat.

Ook in deze fases schuilt een rouwtaak: het doorleven van de pijn en verdriet en alle andere gevoelens. Het is onmogelijk om iemand die je hebt verloren, waar je zoveel van hebt gehouden, waar je je met hart en ziel voor hebt ingezet, waar je jezelf voor hebt weggecijferd, bij wie je je zo kwetsbaar hebt opgesteld, om daar geen pijn over te voelen.

In alle hevigheid doorvoelen

Juist door het omarmen van je gevoelens kun je de situatie stap voor stap accepteren. Geen redenen, smoezen en/of uitvluchten meer verzinnen. Niet meer verstoppen en verdoven. Niet bagatelliseren. Niet focussen op het verdriet van de mensen om je heen. Nee, je hebt het te doorvoelen. In alle hevigheid. Doe je dat niet, dan gaan ze op een steeds heviger manier aandacht vragen via emotionele en lichamelijke klachten. Ook neem je het mee in al je relaties.

Ben je hier bang voor? Duurt het te lang? Is het te heftig? Vraag hulp. Je bent dat waard. Troost is een van de belangrijkste antwoorden op rouw. Dat helpt je goed door je rouwproces te komen. Het is heel belangrijk dat je weer leert te ontvangen. Houd jezelf niet groot, laat je troosten. Ga praten met je familie, zoek je (oude) vrienden weer op. Ga naar je huisarts, een professional bekend met narcisme.

6. De fase van acceptatie en berusting

Het is zoals het is. Er is geen weg meer terug. Deze onomkeerbaarheid beseffen is heel belangrijk. Doe je dat niet, dan blijf je hangen in hoop en twijfel.

Als je de situatie accepteert voor wat het is, kun je er objectiever tegenaan kijken. Er is geen hoop meer. Dat wil je ook niet meer. Je wilt niet terug naar de persoon die je zo beschadigd heeft. Deze fase geeft rust en de kans om afscheid te nemen van wat was. Je krijgt weer meer energie, weerstand en rust in je leven. Er komt ruimte om vooruit te komen.

Lief zijn voor jezelf

Dit is ook de tijd van zelfvergeving. Je kunt het verleden niet terugdraaien. Het is gegaan zoals het ging. Jezelf blijven verwijten, zelfkritiek, veroorzaakt stress. Je raakt gefrustreerd. Dat is zo jammer. Wees lief voor jezelf. Je hebt gedaan wat onder die omstandigheden het beste was. Je hebt ervan geleerd.

7. De fase van oriëntatie

Je gaat je richten op je toekomst, je kansen. Je emoties zitten minder in de weg en je kunt bouwen aan een nieuwe balans. Je oriënteert je op de stappen die je kunt nemen. Welke dromen heb je? Hoe maak je ze waar?

Stel je in op de veranderingen, zoals dingen alleen doen en organiseren. Stel je verwachtingen bij en neem de regie van je leven weer terug. Zeker naar de narcist. Laat jezelf niet meer in het web trekken.  Je neemt verantwoordelijkheid voor je leven. Neem stappen om je dromen waar te maken, onderneem nieuwe dingen.

Ook achteromkijken

In deze fase van het rouwproces komt er ook ruimte om terug te kijken op de dingen die wel goed zijn gegaan, waar je wel succes had, waar je wel blij mee bent. Niet alles is verloren gegaan, al heb je dat wel even gedacht.

8. De fase van uitdaging

Een nieuwe start geeft een nieuwe uitdaging. Je hebt een heel proces achter de rug, je kent je grote herstellingsvermogen. Je weet hoe krachtig je bent. Je hebt de eerste stappen gezet in je nieuwe leven. Los van de narcist. Het komt nu op jou aan. Alleen jij kan het doen.

Dit is ook de fase bij uitstek voor zelfonderzoek. Om jezelf weer te ontdekken, op te bouwen. Om te kijken met welk gedrag jij (on)bewust het narcistische gedrag in stand hield en wat je daaraan kunt doen. Om te achterhalen waarom je narcisten aantrekt, zodat je de oorzaak kunt helen en herhaling kunt voorkomen.

Verantwoordelijkheid nemen voor je leven

Je neemt je eigen leven in handen, zodat je weer kunt genieten, onafhankelijk van anderen. Niet dat je geen anderen nodig hebt in je leven, maar je hebt altijd jezelf om op terug te vallen. Dat maakt je weerbaar en standvastig en niet meer manipuleerbaar.

De fases van een rouwproces volgen elkaar helaas niet netjes na elkaar op. Ze lopen door elkaar heen. Sommige fases doorloop je meerdere keren. Een gemiddeld rouwproces duurt twee tot drie jaar. Na een relatie met een narcist kan dat nog veel langer zijn. De genoemde tijd is een gemiddelde en voor iedereen anders.

Voor iedereen verschillend

Hoe diep en hoe lang het rouwproces bij jou duurt, is niet bij voorbaat te voorspellen. Ook niet alle fases komen even hard binnen. Het is afhankelijk van hoe je in het leven staat, wat je levenservaring is, hoe goed je je gevoelens kunt omarmen. Ook de duur en de intensiteit van de relatie is belangrijk. De mate van hulp, steun en troost die je krijgt. Voor iedereen is het anders. Er zit geen deadline op

Helaas is de wereld om je heen al snel klaar met je rouw. ‘Ben je er nu nog niet overheen?’ of ‘Genoeg vis in de zee’ helpt je niet verder. Alsof je je niet zo mag voelen. Alsof je gek bent. Krijg je daar er ook nog eens bij.

Moeite met rouw na de narcist?

Heb je het idee dit niet zelf te kunnen en/of het gevoel te blijven hangen in het rouwproces? Blijf hier niet mee zitten. Praten helpt. Zeker met iemand die weet waar je doorheen gaat. Die je niets hoeft uit te leggen over narcisme, waarbij je je niet hoeft te verdedigen. Plan een focussessie met me in. Dan kijken we samen hoe ik jou hierbij kan helpen.

Wil je reageren op dit artikel? Voel je welkom. Zowel het artikel als je reactie is openbaar.

13 antwoorden
  1. Lieke
    Lieke zegt:

    Dank je voor dit artikel!! Zo erg herkenbaar!!! Het lastige vind ik echter dat je hiernaast ook nog eens doorheen een afkickfase moet van het stockholmsyndroom…als afkicken van drugs … Heb je hier toevallig ook een blog over geschreven? Vind het heel lastig….lees soms dat emdr kan helpen?

    Beantwoorden
    • Willy Sietsma
      Willy Sietsma zegt:

      Beste Lieke, dank je wel voor je reactie en je vraag. Over verslaafd zijn aan een narcist heb ik dit artikel geschreven. Daar staan tips in die je kunnen helpen, maar vaak is meer nodig. Bijvoorbeeld 1op1 coaching. Ik weet niet of EMDR helpt bij het Stockholmsyndroom. Ik werk er zelf niet mee. Ik hoor over EMDR goede en minder goede berichten. Bij een helpt het wel de angel uit situaties te halen, bij anderen niet. Dat is toch een kwestie van uitproberen. Heel veel sterkte ermee. Warme groet, Willy

      Beantwoorden
  2. Nellie
    Nellie zegt:

    Beste Willy, zit steeds te lezen over Narcisme. Heb zelf besloten na 4 jaar om weg te gaan uit deze Relatie, maar het heeft zó een impact op mij. Het is nu 2 Maanden geleden maar voelt als 2 Jaar. Ben van binnen dood. Ben op Vakantie geweest maar dit vind er l me zwaar, ik ging alleen en kon niet genieten. Ik MOET hier doorheen dat weet ik maar op dit moment ben ik bang dat ik er niet uitkom.

    Beantwoorden
    • Marga
      Marga zegt:

      Hoi Nellie, ik ben 4mnd verlost van een stille narcist. Vreselijk, ik ben nerveus trillerig en soms zie ik het niet meer zitten. 7 jaar samen geweest, vreselijk verliefd de eerste 2 jaar en toen ging het masker af. Durfde geen ruzie te maken want dan zou hij weer zeggen ‘je maakt altijd ruzie’. Ik ben steeds aan het pleasen geweest, ik durfde niet weg, ook zei hij vaak ‘ik hou anders van jou dan jij van mij.’ Kan dat ook, dacht ik dan, dus eigenlijk mijn eigen schuld. Durfde niet weg te gaan, bang voor de eenzaamheid. Toch gedaan en ben er ziek van, maar het zal goed komen.

      Beantwoorden
  3. Diana
    Diana zegt:

    Hallo Willy, wat fijn dat ik nu dit stuk lees! En hoe t me weer tot een beetje kalmte brengt.
    Ik ben nu 6 jaar uit de narcistische relatie die 23 jaar geduurd heb. Ik heb t de eerste jaren heel zwaar gehad maar ik ging erdoorheen. Alle handgrepen aangepakt. En ik dacht oprecht dat ik t los had gelaten. Maar ik lijk terug bij af. Daarbij zit ik op mn hoogtepunt van ” De Overgang”
    (ik ben vorige week 50 jaar geworden :)) ik heb mn oude gedrag ongemerkt snel weer opgepakt en t lijk wel of ik opnieuw moet verwerken. Voel me weer een niks, een nono enz. Ik moet wel zeggen dat t geen 24/7 is zoals 6 jr geleden. Maar 500 negatieve gedachtes per dag heb ik er zeker wel over. Is dit iets wat vaker voorkomt?
    Hoop dat mijn vraag niet al te gek is.
    Ik ga ook een focussessie plannen! Wat onwijs fijn dat dit mogelijk is.
    Dank! X

    Beantwoorden
    • Willy Sietsma
      Willy Sietsma zegt:

      Beste Diana, dank je wel voor je reactie en je openheid. Mijn ervaring is dat wanneer ‘oude’ gedachten weer opkomen dat vaak te maken heeft met een nieuwe fase in je leven. ‘Every level has his own devil’ en dat het zeker goed is om hiermee aan de slag te gaan. Dan kom je er makkelijker doorheen en geven ze een volgende fase minder problemen. De vraag is natuurlijk wat er bij jou speelt, daarom is het zeker goed als we elkaar spreken. Ik zie je aanvraag voor de focussessie graag tegemoet. Tot snel. Warme groet, Willy

      Beantwoorden
      • Diana
        Diana zegt:

        Super bedankt voor u snelle reactie!
        U bent waar Ik al 6 jaar naar op zoek ben!
        Wat een opluchting. U ziet mn aanvraag snel. Tot de focussessie! Dank u wel. X

        Beantwoorden
  4. Anna
    Anna zegt:

    Hey Willy, lotgenoten en Marga, ik voel jou als geen ander…alles is zo herkenbaar In het begin zei hij, je bent een lot uit de loterij…ik was zo gelukkig, kwam op plekken waar ik nooit was geweest. We hadden veel raakvlakken, met hem ga ik oud worden, mijn droom komt uit. Niet dus. …..Later stuurde hij mij vaak de deur uit en….. stond ik weer buiten, dan was er weer een mooi moment, was het weer fijn en goed. En.. …..begon hij weer met schelden en kleineren, manipuleren, vernederen, en graag indruk maken op andere vrouwtjes….Ik kwam in de overgang, verloor onverwachts mjn vader, Whiplash eroverheen…In het begin van Corona zat in quarantaine en werkte vanuit huis. Ik voelde allang dat er iets niet pluis was, nog meer mn best doen. Ik deed het nooit goed. Ook liep ik tijden tegen zeer pijnlijke ontdekkingen aan. Tijdens begin quarantaine belde hij mij op en vertelde dat hij stopte na een relatie van 10,5 jaar en 5 jaar getrouwd. Ik zag hem niet meer, vragen stellen, waarom?. Blokken😔…zij hij dan, je maakt altijd ruzie, was dan zijn antwoord. Leugens, manipulaties volgden, aan de buitenwereld vertelde hij over mij leugens om mij nog meer kapot te maken… hij was het slachtoffer….ik ging kapot vanbinnen. Hij zat al direct bij zijn 27 jarige vriendinnetje, hij is 56 jaar. Ik ben allang vergeten door hem, mijn pijn raakt hem totaal niet…daar zat ik dan, in ons huis. Ik heb op de rand van de afgrond gestaan, ik ben een sterke vrouw maar ik was zo gebroken. Nu paar maanden later…gaat wel wat beter maar ik ben vaak zo verdrietig, de pijn scheurt dan door mijn lijf, hele zelfbeeld is nul…ik krijg hulp, alleen red ik het niet. Zijn smerige spelletjes, koelbloedigheid, misbruik malen van……ik kan het niet verkroppen. Dat zulke mensen bestaan…en toch, na al die pijn hou ik nog steeds van hem maar…ik wil hem nooit meer terug. Ik wil jullie allen danken, ik voel me nu minder alleen.

    Liefs Annie

    Beantwoorden
    • Willy Sietsma
      Willy Sietsma zegt:

      Beste Annie, het is heel herkenbaar wat je schrijft. Ik ben heel blij dat je hulp krijgt hier uit te komen, alleen is dat mi heel moeilijk. Dat je nog van hem houdt, strekt je tot eer. Dat zegt iets over jouw grote hart. Liefde heeft de tijd nodig om te verdwijnen. Wat belangrijk is, is dat je geen empathie en sympathie meer voelt. Dan kun je loskomen en besluiten nooit meer terug te gaan. Fijn dat het lezen hier je minder alleen doet staan. Lotgenotencontact loutert. Warme groet, Willy

      Beantwoorden

Plaats een Reactie

Meepraten?
Draag gerust bij!

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *